FODMAP – dieta dla „wrażliwego” jelita

Zespół jelita nadwrażliwego (IBS, Irritable Bowel Syndrom) jest niezwykle dokuczliwą chorobą. Nawracające bóle brzucha, gazy, wzdęcia i zaburzenia rytmu wypróżnień niekorzystnie wpływają na komfort codziennego życia każdego pacjenta. Ponad połowa chorych swoje objawy wiąże z rodzajem spożywanych pokarmów. Dlatego też naukowcy wzięli pod lupę żywność, która mogłaby stanowić przyczynę tych uporczywych dolegliwości.

 

Węglowodany zdolne do fermentacji

 

W obserwacjach naukowych na australijskim Monash University zwrócono szczególną uwagę na żywność, która zawiera słabo wchłaniane węglowodany, zdolne do fermentacji w naszym jelicie, takie jak np. laktoza, fruktoza czy sorblitol. Węglowodany te określono mianem „fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli” – z ang. FODMAPs (Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides and Polyols).

 

Naukowcy dowiedli, że produkty bogate w te węglowodany mogą być odpowiedzialne za nasilenie objawów IBS. Z uwagi na działanie osmotyczne mogą przyczyniać się do nagromadzenia płynów w jelicie i przyspieszenia jego motoryki. Ulegając fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym powodują wzmożoną produkcję gazów, czego skutkiem mogą być wzdęcia, ból, zaparcia, biegunki czy „kruczenie” w jelitach. Dlatego też uznano, że dieta z niską zawartością FODMAPs może stanowić skuteczną drogę leczenia dietetycznego tego schorzenia.

 

2 fazy diety

 

Pierwszy etap diety polega na wykluczeniu z jadłospisu na 6-8 tygodni żywności bogatej w FODMAPs. Po tym okresie, objawy IBS powinny się zmniejszyć, wtedy też dietę można stopniowo rozszerzać o produkty stanowiące źródło FODMAPs. Jednocześnie należy monitorować indywidualną odpowiedź organizmu na wprowadzone zmiany.

Warto podkreślić, że każda restrykcyjna dieta eliminacyjna powinna być stosowana pod kontrolą doświadczonego dietetyka.

 

Gdzie znajduje się najwięcej FODMAPs?

 

Produkty bogate w FODMAPs odnajdziemy zarówno w warzywach, jaki i owocach, a także produktach mlecznych, zbożowych, orzechach i słodzikach. W tabeli przedstawiono przykłady żywności bogatej i ubogiej w węglowodany fermentujące.

 

Rodzaj żywności Wysoka zawartość FODMAPs Niska zawartość FODMAPs
Warzywa Cebula, czosnek, buraki czerwone, kapusta, seler, por, szparagi Cukinia, marchew, ogórki, pomidory, sałata
Owoce Arbuz, brzoskwinia, gruszka, jabłko, mango, nektarynki, śliwki, owoce suszone i z puszki Banan, mandarynki, melon, winogrona
Rośliny strączkowe wszystkie  
Produkty zbożowe Produkty pszenne, żytnie Produkty ryżowe, owsiane, bezglutenowe
Orzechy i nasiona Nerkowce, pistacje Migdały (do 10 sztuk), pestki dyni
Produkty mleczne Jogurt, mleko poch. zwierzęcego, twaróg, lody Mleko bezlaktozowe, jogurty bezlaktozowe
Pozostałe Cukier brzozowy (ksylitol), słodziki (mmanitol, maltitol, sorbitol), miód, syrop z agawy, syrop glukozo-fruktozowy Aspartam, cukier kryształ, stewia,