Trawienie – jak przebiega?

 

 

Trawienie węglowodanów

 

Trawienie węglowodanów rozpoczyna się w jamie ustnej, gdzie enzym o nazwie amylaza ślinowa, wstępnie rozkłada węglowodany złożone (np. skrobię). Następnie pokarm przechodzi do żołądka, w którym działalnie amylazy ślinowej zostaje zahamowane. W kwaśnym środowisku żołądka rozkładane są częściowo dwucukry (sacharoza i maltoza). Natomiast zasadnicze trawienie węglowodanów odbywa się w jelicie cienkim. W pierwszym jego odcinku – dwunastnicy, węglowodany rozkładane są przez amylazy wydzielane przez trzustkę. Soki jelitowe zawierają również takie enzymy jak glukoamylaza, amylo-1,6- glukozydaza oraz oligo-1,6-glukozydaza, które także rozkładają węglowodany. Cząsteczki dwucukrowe trawione są przez enzymy wytwarzane w błonie komórek jelitowych (enterocytów). Sacharaza rozkłada sacharozę na cząsteczkę glukozy i fruktozy, laktaza dzieli laktozę (cukier mleczny) na glukozę i galaktozę, natomiast maltaza rozszczepia maltozę na dwie cząsteczki glukozy. Rozłożone węglowodany wchłaniane są w jelicie cienkim.

 

Trawienie białek

 

Proces trawienia białek rozpoczyna się w żołądku i zachodzi pod wpływem enzymów proteolitycznych. W fazie wstępnej kwaśny sok żołądkowy powoduje zmiany w budowie przestrzennej cząsteczek białka, ułatwiając dotarcie enzymów do wnętrza cząsteczki. Następnie enzym pepsyna, produkowany przez gruczoły znajdujące się w ścianie żołądka, „tnie” łańcuchy białkowe dzieląc je na krótsze odcinki. Tak nadtrawiona treść pokarmowa zostaje przesunięta do dwunastnicy. Trawią ją enzymy zawarte w soku trzustkowym (trypsyna, chymotrypsyna, elastaza i karboksypeptydazy), łańcuchy białek rozkładane są na jeszcze krótsze odcinki. Trypsyna rozkłada wiązania białkowe utworzone przez aminokwasy zasadowe (np. argininę), a chymotrypsyna przez aminokwasy aromatyczne (np. tryptofan). Elastaza powoduje rozpad wiązań pomiędzy małymi aminokwasami (np. seryna, glicyna). Natomiast na małe fragmenty wstępnie trawionych białek działają karboksypeptydazy uwalniając końcowe aminokwasy. Proces rozkładu białek kończy się w jelicie cienkim w wyniku działania aminopeptydaz i dwupeptydaz. Białka rozłożone na aminokwasy, dwu- i trój peptydy wchłaniane są w jelicie cienkim.

 

Trawienie tłuszczu

 

Tłuszcze rozkładane są na glicerol i kwasy tłuszczowe oraz mono- i diglicerydy. Enzymy, które je rozkładają nazywane są lipazami. Wstępny rozkład lipidów odbywa się w jamie ustnej dzięki lipazie ślinowej. Na jej działanie podatne są tłuszcze naturalnie zemulgowane, o krótkiej i średniej długości łańcucha zawarte np. w mleku. Tłuszcze te trawione są także w żołądku przez lipazę żołądkową. Co więcej, stosunkowo wysoka temperatura panująca w tym narządzie – około 38º, ułatwia topnienie tych związków, a ruchy żołądka przyczyniają się do „rozbijania” dużych cząsteczek tłuszczu na mniejsze, podatniejsze na działanie enzymów. Właściwe trawienie lipidów odbywa się w dwunastnicy (początkowy odcinek jelita cienkiego) przy udziale żółci oraz enzymów zawartych w soku trzustkowym (lipazy trzustkowej, fosfolipazy i esterazy karboksylowej). Żółć wytwarzana jest w wątrobie, a magazynowana w woreczku żółciowym. Do dwunastnicy wydzielana jest podczas trawienia. Pełni bardzo ważną rolę, ponieważ prócz aktywacji enzymów trzustkowych, powoduje rozdrobnienie dużych cząsteczek tłuszczów na mniejsze, które zawieszone są w wodzie. Jest to tzw. proces emulgacji, który znacznie ułatwia trawienie tłuszczu. W trawieniu tłuszczów biorą również udział enzymy jelitowe: lipaza oraz fosfataza alkaliczna. Rozłożone tłuszcze wchłaniane są w jelicie cienkim.